स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करण्यासाठी अहोरात्र कष्ट करणाऱ्या लाखो तरुण विद्यार्थ्यांच्या आयुष्याशी आणि त्यांच्या उज्ज्वल भविष्याशी खेळणाऱ्या एका अत्यंत भयानक आणि मोठ्या रॅकेटचा आता पूर्णपणे पर्दाफाश झाला आहे. संपूर्ण देशभरात प्रचंड खळबळ उडवून देणाऱ्या पेपरफुटी प्रकरणातील मुख्य सूत्रधार आणि कुख्यात माफिया संजीव मुखिया याने आर्थिक गुन्हे शाखा समोर अतिशय धक्कादायक अशी मोठी कबुली दिली आहे. सध्या बेऊर तुरुंग येथे बंदिस्त असलेल्या या प्रमुख आरोपीला तपास यंत्रणांनी रिमांडवर घेतले होते. या रिमांडदरम्यान अधिकाऱ्यांनी त्याची अतिशय कसून आणि सविस्तर चौकशी केली असता, त्याने आपले सर्व गुन्हे एकापाठोपाठ एक मान्य केले आहेत.
राज्याच्या पातळीवर आणि देशभरातील अनेक महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या स्पर्धा परीक्षांची गोपनीयता आणि सुरक्षितता कशी पायदळी तुडवली गेली, याचा संपूर्ण घटनाक्रम आता उजेडात आला आहे. आर्थिक गुन्हे शाखा या विभागाच्या एका विशेष पथकाने सलग अनेक तास त्याची सखोल चौकशी केली. या प्रदीर्घ विचारपूस दरम्यान त्याने 2017 या वर्षात पार पडलेली नीट वैद्यकीय प्रवेश परीक्षा, तसेच राज्यातील शिपाई भरती आणि बीपीएससी शिक्षक भरती या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या परीक्षांचे पेपर स्वतःच्या टोळीच्या माध्यमातून फोडल्याचा थेट गुन्हा मान्य केला आहे. या महत्त्वपूर्ण कबुलीजबाबातून केवळ हे पेपर नेमके कसे फुटले हेच सिद्ध झाले नाही, तर या बेकायदेशीर प्रक्रियेत त्याच्या गुन्हेगारी टोळीने अतिशय नियोजनबद्ध पद्धतीने कसे काम केले, हेसुद्धा स्पष्ट झाले आहे.
या सर्व प्रक्रियेत काम करणाऱ्या गुन्हेगारी सिंडिकेटचे जाळे किती खोलवर आणि दूरवर पसरले आहे, याची धक्कादायक माहिती आता वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या हाती लागली आहे. प्रत्यक्ष पेपर फोडणाऱ्या आणि विद्यार्थ्यांना उत्तरे पुरवणाऱ्या ‘सॉल्वर गँग’चे एक मोठे नेटवर्क कसे चालवले जात होते, या काळ्या धंद्यामध्ये गुंतलेले लाखो-कोट्यवधी रुपयांचे मोठे आर्थिक व्यवहार कसे पार पडले, तसेच त्याचे अनेक मुख्य साथीदार सध्या कोणत्या सुरक्षित ठिकाणी लपून बसले आहेत, या सर्व गुप्त बाबींचा सविस्तर तपशील त्याने स्वतःहून तपास यंत्रणांना दिला आहे. यामुळे आगामी काळात आणखी अनेक मोठ्या माशांना गळाला लावण्यात पोलिसांना यश मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
या कारवाईची मूळ पाळेमुळे अनेक वर्षे जुनी आहेत. हे संपूर्ण प्रकरण 7 जुलै 2017 रोजी पाटणा या शहरातील पत्रकार नगर पोलीस ठाणे येथे अधिकृतपणे नोंदवण्यात आलेल्या एका महत्त्वपूर्ण एफआयआरशी थेट जोडलेले आहे. फसवणूक, कट रचणे आणि आयटी कायदा अंतर्गत दाखल झालेल्या या गंभीर गुन्ह्यात नालंदा जिल्ह्यातील नगरनौसा भागात वास्तव्य करणारा संजीव मुखिया आणि त्याचा स्वतःचा मुलगा डॉ. शिव यांच्यासह तब्बल 11 जणांना पोलिसांनी सुरुवातीलाच बेड्या ठोकल्या होत्या. या गुन्ह्याची वाढती व्याप्ती आणि त्यामागील गांभीर्य लक्षात घेऊन प्रशासनाने नंतर या प्रकरणाचा पुढील तपास आर्थिक गुन्हे शाखा यांच्याकडे अधिकृतपणे सोपवला होता.
एकीकडे जुन्या प्रकरणात तपास यंत्रणांचा फास पुन्हा एकदा नव्याने आवळला जात असताना, दुसरीकडे नुकत्याच देशभरात प्रचंड गाजलेल्या नीट-2024 पेपरफुटी प्रकरणात मात्र या माफियाला अनपेक्षितपणे मोठा कायदेशीर दिलासा मिळाला होता. या अत्यंत संवेदनशील प्रकरणात देशातील सर्वोच्च संस्था असलेल्या केंद्रीय अन्वेषण ब्युरो ने विस्तृत तपास करून पुराव्यांअभावी त्याला क्लिन चिट दिली होती. इतकेच नाही तर, अगदी अलीकडे म्हणजे 31 ऑगस्ट रोजी सीबीआयच्या एका विशेष न्यायालयाने देखील त्याची या गुन्ह्यातून अधिकृतपणे निर्दोष मुक्तता केली होती. परंतु, आता जुन्या गुन्ह्यांच्या सखोल तपासातून समोर आलेल्या नवीन आणि भक्कम पुराव्यांमुळे त्याचे धाबे पुन्हा एकदा दणाणले असून, परीक्षा माफियांचे हे मोठे जाळे आता कायमचे उद्ध्वस्त करण्याच्या दिशेने तपास यंत्रणांनी महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे.
